Trillende handen door straling van je smartphone

Trillende handen door straling van je smartphone: wat weten we over EMF, RF-straling en de mogelijke invloed op het zenuwstelsel?

Vrijwel iedereen heeft tegenwoordig een smartphone binnen handbereik. We bellen ermee, werken erop, streamen video’s en scrollen urenlang door sociale media. Waar een mobiele telefoon twintig jaar geleden vooral werd gebruikt voor korte telefoongesprekken, is het apparaat tegenwoordig vrijwel continu actief. Daarbij staat het niet alleen dicht bij het hoofd tijdens het bellen, maar ligt het ook langdurig in de hand, op schoot of in een broekzak.

Steeds meer mensen vragen zich daarom af of deze intensieve blootstelling aan elektromagnetische straling gevolgen kan hebben voor het lichaam. Eén van de vragen die regelmatig op internet wordt gesteld is:

“Kunnen trillende handen worden veroorzaakt door de straling van een telefoon?”

Het is een begrijpelijke vraag. Sommige mensen merken dat hun handen beginnen te trillen, tintelen of vermoeid aanvoelen na langdurig gebruik van een smartphone. Hoewel een direct oorzakelijk verband op dit moment niet overtuigend is aangetoond, groeit de belangstelling voor de mogelijke invloed van langdurige blootstelling aan elektromagnetische velden (EMF) op het zenuwstelsel.

In dit artikel bekijken we wat elektromagnetische straling precies is, welke biologische effecten in onderzoeken zijn waargenomen en waarom sommige wetenschappers pleiten voor meer langetermijnonderzoek.

Wat is de straling van een smartphone?

Wanneer mensen spreken over “telefoonstraling”, bedoelen zij meestal radiofrequente elektromagnetische straling (RF-EMF).

Een smartphone communiceert voortdurend met zendmasten via radiogolven. Daarnaast gebruikt het apparaat WiFi, Bluetooth, GPS en soms NFC. Al deze technieken maken gebruik van elektromagnetische velden.

Deze vorm van straling is niet-ioniserend. Dat betekent dat de energie onvoldoende is om direct DNA te beschadigen zoals röntgenstraling of gammastraling dat kan.

Dat betekent echter niet automatisch dat er helemaal geen biologische interactie mogelijk is. Juist dat punt vormt al jarenlang onderwerp van wetenschappelijk onderzoek.

Thermische en niet-thermische effecten

Internationale blootstellingsrichtlijnen, zoals die van de International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP), zijn grotendeels gebaseerd op het voorkomen van thermische effecten. Dat zijn effecten waarbij weefsel opwarmt doordat elektromagnetische energie wordt geabsorbeerd.

Onder deze richtlijnen mag de temperatuurstijging in het lichaam slechts zeer beperkt zijn.

Critici wijzen er echter op dat deze richtlijnen zich voornamelijk richten op warmteontwikkeling en minder aandacht besteden aan mogelijke niet-thermische biologische effecten.

Niet-thermische effecten zijn veranderingen in biologische processen zonder dat er sprake hoeft te zijn van een meetbare temperatuurstijging.

Onderzoekers hebben onder andere gekeken naar mogelijke veranderingen in:

• elektrische activiteit van zenuwcellen;
• calciumsignalering;
• oxidatieve stress;
• bloed-hersenbarrière;
• slaapkwaliteit;
• hersengolven (EEG);
• cognitieve functies.

Voor veel van deze onderwerpen zijn studies verschenen met uiteenlopende resultaten. Sommige onderzoeken laten kleine effecten zien, terwijl andere geen significante veranderingen vinden.

Waarom wordt het zenuwstelsel zo vaak onderzocht?

Het zenuwstelsel werkt volledig op elektrische signalen. Elke beweging van een spier begint uiteindelijk met een elektrisch signaal vanuit de hersenen of het ruggenmerg. Ook de communicatie tussen zenuwcellen verloopt via elektrische spanningsverschillen.

Omdat mobiele telefoons elektromagnetische velden uitzenden, vragen onderzoekers zich al jarenlang af of langdurige blootstelling invloed zou kunnen hebben op deze uiterst gevoelige communicatie.

Laboratoriumonderzoek heeft onder meer gekeken naar:

• veranderingen in hersenactiviteit;
• veranderingen in EEG-patronen;
• neuronale prikkelbaarheid;
• neurotransmitters;
• calciumkanalen;
• oxidatieve stress.

Een review gepubliceerd in Environmental Research concludeerde dat blootstelling aan RF-EMF in sommige studies leidde tot meetbare veranderingen in EEG-patronen, hoewel de klinische betekenis hiervan nog onduidelijk is.

Een systematische review uit 2024 liet eveneens zien dat verschillende onderzoeken veranderingen rapporteerden in hersenactiviteit, maar dat de kwaliteit en vergelijkbaarheid van de beschikbare studies sterk varieerden.

Dit betekent niet dat daarmee gezondheidsklachten zijn bewezen, maar wel dat het onderwerp wetenschappelijk serieus wordt onderzocht. Trillende handen door straling van je smartphone.

Oxidatieve stress: een veelbesproken mechanisme

Een onderwerp dat de afgelopen jaren veel aandacht heeft gekregen is oxidatieve stress.

Oxidatieve stress ontstaat wanneer de productie van vrije radicalen groter wordt dan de capaciteit van het lichaam om deze onschadelijk te maken. Vrije radicalen spelen een rol bij veroudering en verschillende ziekteprocessen. Diverse laboratoriumstudies hebben onderzocht of RF-straling invloed kan hebben op deze balans. Sommige onderzoeken rapporteren een toename van markers voor oxidatieve stress na blootstelling aan elektromagnetische velden, terwijl andere studies geen effect vinden. Juist deze wisselende resultaten maken dat wetenschappers voorzichtig blijven in hun conclusies. Wel is oxidatieve stress één van de belangrijkste hypothesen die momenteel verder wordt onderzocht.

Warmte: meer dan alleen een warme telefoon

Veel mensen merken dat hun smartphone warm wordt tijdens videobellen, gamen of langdurig streamen. Een deel van deze warmte wordt veroorzaakt door de processor en de batterij. Daarnaast wordt een klein deel van de elektromagnetische energie geabsorbeerd door het lichaam.

De huidige veiligheidsnormen zijn juist ontworpen om te voorkomen dat deze energie leidt tot schadelijke temperatuurstijgingen. Toch wijzen sommige onderzoekers erop dat langdurige, dagelijkse blootstelling fundamenteel verschilt van de relatief korte blootstellingen die in veel oudere studies zijn onderzocht.

Twintig jaar geleden werd een mobiele telefoon gemiddeld slechts enkele minuten per dag gebruikt. Tegenwoordig gebruiken veel mensen hun smartphone meerdere uren per dag, vaak in combinatie met een smartwatch, draadloze oordopjes, WiFi, tablets en laptops.

Hoewel dit niet automatisch betekent dat hierdoor gezondheidsproblemen ontstaan, vormt het wel een reden waarom sommige onderzoekers pleiten voor aanvullend onderzoek naar cumulatieve blootstelling over langere perioden. Mensen melden soms trillende handen door straling van je smartphone.

De discussie over langetermijnonderzoek

Een veelgehoord punt binnen de wetenschappelijke discussie is dat technologie zich sneller ontwikkelt dan epidemiologisch onderzoek kan volgen.

Mobiele netwerken zijn geëvolueerd van 2G naar 3G, 4G en inmiddels 5G. Ook het dagelijkse gebruik is drastisch veranderd.

Daardoor is het lastig om de gezondheidseffecten van tientallen jaren intensief smartphonegebruik nu al volledig te beoordelen.

Diverse wetenschappelijke commissies, waaronder de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), erkennen dat verder onderzoek naar langdurige blootstelling waardevol blijft, met name naar nieuwe technologieën en veranderende gebruikspatronen.

Dat betekent niet dat er op dit moment bewijs is voor schadelijke gezondheidseffecten, maar wel dat de wetenschap zich blijft ontwikkelen naarmate nieuwe gegevens beschikbaar komen.

Voorzorg zonder onnodige ongerustheid

In situaties waarin wetenschappelijke onzekerheid bestaat, wordt regelmatig verwezen naar het voorzorgsprincipe. Dat principe houdt in dat mensen eenvoudige maatregelen kunnen nemen om hun blootstelling te beperken, zolang die maatregelen weinig moeite kosten en geen nadelige gevolgen hebben.

Bij smartphones kan dat bijvoorbeeld door:

• met air-tube oortjes bellen of de luidsprekerfunctie te gebruiken;
• de telefoon niet onnodig langdurig tegen het lichaam te houden;
• het apparaat tijdens lange gesprekken op een tafel of standaard te leggen;
• de vliegtuigmodus te gebruiken wanneer draadloze verbindingen niet nodig zijn;
• het gebruik te beperken wanneer een sterk zendvermogen niet noodzakelijk is.

Deze maatregelen zijn eenvoudig toe te passen en sluiten aan bij het idee dat afstand de blootstelling aan RF-EMF vermindert.

Praktische keuzes voor wie blootstelling wil beperken

Voor sommige mensen is het verminderen van blootstelling aan elektromagnetische velden een bewuste leefstijlkeuze, ook als de wetenschap nog niet op alle vragen een definitief antwoord heeft.

Daarbij geldt dat eenvoudige gewoonten vaak de grootste invloed hebben:

• houd zoveel mogelijk afstand tussen het apparaat en het lichaam wanneer dat praktisch is;
• voorkom onnodig langdurig direct contact met een actief zendend apparaat;
• gebruik draadloze functies alleen wanneer ze nodig zijn;
• leg de telefoon tijdens het slapen in een andere kamer of gebruik een anti straling faraday hoesje.

Voor mensen die daarnaast kiezen voor aanvullende afschermingsproducten zijn er verschillende oplossingen op de markt. Bij Antistralingshop zijn bijvoorbeeld anti-stralingshandschoenen verkrijgbaar voor situaties waarin een apparaat langdurig wordt vastgehouden. Ook zijn er beschermende dekens die zijn ontworpen met afschermende materialen voor gebruik thuis of onderweg. Zulke producten kunnen voor sommige gebruikers onderdeel zijn van een persoonlijke voorzorgsstrategie, al is het belangrijk om realistische verwachtingen te houden en ze niet te zien als vervanging van verstandig gebruik of als medisch hulpmiddel. Trillende handen door straling van je smartphone.

Enkele links naar wetenschappelijke onderzoeken: 

• World Health Organization (WHO). Electromagnetic fields and public health: Mobile phones.
• ICNIRP. Guidelines for limiting exposure to electromagnetic fields (100 kHz–300 GHz). Health Physics, 2020.
• Karipidis K. et al. 5G mobile networks and health – a state-of-the-science review. Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology, 2021.
• Röösli M. et al. The effects of radiofrequency electromagnetic fields exposure on human self-reported symptoms: A systematic review. Environment International, 2024.
• Wallace J., Selmaoui B. Effect of mobile phone radiofrequency signal on the alpha rhythm of human waking EEG: A review. Environmental Research, 2019.
• SCHEER (Scientific Committee on Health, Environmental and Emerging Risks). Opinion on potential health effects of 5G, Europese Commissie.

Meer weten over anti straling producten?

Wil je meer weten over bescherming tegen EMV-straling? Bezoek dan hier onze shop. Bovendien lees je op het blog niet alleen meer informatie over de werking van elektromagnetische velden, maar vind je bijvoorbeeld ook tips over hoe u straling in huis tegen kunt gaan.

Tot slot

Heb je vragen? Neem dan hier contact met ons op.